పాఠశాల విద్య శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ – క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్ (22.08.2026) – పూర్తి మార్గదర్శకాలు

జారీ చేసినవారు: డైరెక్టర్ ఆఫ్ స్కూల్ ఎడ్యుకేషన్, ఆంధ్రప్రదేశ్ :: అమరావతి

అధ్యక్షత: శ్రీమతి తమీమ్ అన్సారియా. ఎ, IAS.

విషయం: పాఠశాల విద్య – SCERT, ఆంధ్రప్రదేశ్ – 22.08.2026న క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్ నిర్వహణ – మార్గదర్శకాలు మరియు సూచనలు జారీ చేయడం

సూచన: 31.07.2026న CSE కార్యాలయంలో జరిగిన సమావేశంలో DSE ఇచ్చిన సూచనలు

రాష్ట్రంలోని అన్ని RJDSEలు, DEOలు, APCలు, Dy.EOలు, DIET ప్రిన్సిపాళ్లు, MEOలు మరియు జిల్లా సమగ్ర శిక్ష సెక్టోరల్ అధికారులకు – 2026 ఆగస్టు 22వ తేదీన (శనివారం) ఉదయం 9:00 గంటల నుండి సాయంత్రం 4:00 గంటల వరకు, ఎలాంటి మార్పు లేకుండా, క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ స్థాయిలో స్కూల్ క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్ నిర్వహించాలని తెలియజేయడమైనది.

NEP 2020 ప్రకారం CPD ప్రాముఖ్యత NEP 2020 ప్రకారం, ప్రతి ఉపాధ్యాయుడు ఏటా కనీసం 50 గంటల నిరంతర వృత్తిపరమైన అభివృద్ధి (Continuous Professional Development - CPD) కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనాలి. 50 గంటల CPD పై NCERT మార్గదర్శకాలు ముఖాముఖి మరియు ఇతర అకడమిక్, వృత్తిపరమైన కార్యకలాపాలను కలిగి ఉండే ఒక అనువైన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను అందిస్తాయి. ఈ నేపథ్యంలో, స్కూల్ క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్‌లు ఉపాధ్యాయులు తమ సబ్జెక్టు పరిజ్ఞానం, బోధనా పద్ధతులు, పాఠ ప్రణాళిక, మూల్యాంకన పద్ధతులు, TLM తయారీ మరియు తరగతి గది వ్యూహాలను బలోపేతం చేసుకోవడానికి ఒక ముఖ్యమైన వేదికగా పనిచేస్తాయి.

దీని ప్రకారం, స్కూల్ క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్‌లు ప్రతి నెలా ఒక క్రమమైన CPD యంత్రాంగంగా నిర్వహించబడతాయి. 2026 ఆగస్టు నుండి ఇకపై స్కూల్ క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్‌లు పూర్తి రోజు కార్యక్రమాలుగా నిర్వహించబడతాయని కూడా తెలియజేయడమైనది.

ప్రాథమిక స్థాయి (Primary) క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్‌లు – SGTలు ప్రతి మండలంలోని SGTలను రెండు గ్రూపులుగా విభజిస్తారు:

I & II తరగతుల SGTలు (50%) – ప్రతి నెలా మూడవ శనివారం కొత్తగా మ్యాప్ చేసిన క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌కు హాజరవుతారు. III, IV & V తరగతుల SGTలు (మిగిలిన 50%) – ప్రతి నెలా నాలుగవ శనివారం కొత్తగా మ్యాప్ చేసిన క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌కు హాజరవుతారు. ఇది అకడమిక్, పాఠశాల కార్యకలాపాల కొనసాగింపును నిర్ధారిస్తుంది.

ఉదాహరణ: ఒక మండలంలో ఆరు క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌లు ఉంటే, వాటిని 1 & 2, 3 & 4, మరియు 5 & 6గా జతపరచవచ్చు.

మూడవ శనివారం: క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ 1 ఉపాధ్యాయులు క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ 2కు, 3 వారు 4కు, 5 వారు 6కు హాజరవుతారు. నాలుగవ శనివారం: క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ 2 ఉపాధ్యాయులు క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ 1కు, 4 వారు 3కు, 6 వారు 5కు హాజరవుతారు. ఒక మండలంలో ఏడు క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌లు ఉంటే కూడా ఇదే జతపరచే సూత్రం అనుసరించబడుతుంది. మొదటి ఆరింటిని 1 & 2, 3 & 4, 5 & 6గా జతపరచి, మిగిలిన 7వ క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌ను ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య ఆధారంగా జతపరచిన క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌లలో సర్దుబాటు చేస్తారు, తద్వారా సమతుల్య పాల్గొనడం, సమావేశాల సమర్థవంతమైన నిర్వహణ నిర్ధారించబడతాయి.

ఒక పాఠశాలలో ఒకే ఉపాధ్యాయుడు (single-teacher school) ఉంటే, ఆ SGT ప్రతి నెలా మూడవ శనివారం క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ శిక్షణకు హాజరు కావాలి. ఇలాంటి సందర్భాల్లో అకడమిక్ కార్యకలాపాలకు అంతరాయం కలగకుండా, CMRT/క్లస్టర్ టీచర్‌ను తాత్కాలికంగా ఆ పాఠశాలలో నియమిస్తారు.

ఉన్నత స్థాయి (Secondary) క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్‌లు రెండు పొరుగు మండలాల ఉపాధ్యాయులను కలిపి, ప్రతి సబ్జెక్టుకు నిర్దేశించిన సబ్జెక్ట్ క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌లో సబ్జెక్టు వారీగా మీటింగ్‌లు నిర్వహిస్తారు. సెకండరీ స్థాయి ఉపాధ్యాయుల్లో రెండు సబ్జెక్టుల వారు ఒక మండల కేంద్రంలోని కొత్త క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్‌కు, మిగిలిన రెండు సబ్జెక్టుల వారు పొరుగు మండల కేంద్రంలోని మీటింగ్‌కు హాజరవుతారు.

1. భాషా సబ్జెక్టులు (ప్రతి నెలా మూడవ శనివారం) తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లీష్, శారీరక విద్య (Physical Education) సబ్జెక్టుల మీటింగ్‌లు:

మండల కేంద్రం–I: తెలుగు, ఇంగ్లీష్ ఉపాధ్యాయులు పొరుగు మండల కేంద్రం–II: హిందీ, శారీరక విద్య ఉపాధ్యాయులు

2. భాషేతర సబ్జెక్టులు (ప్రతి నెలా నాలుగవ శనివారం) గణితం, భౌతిక శాస్త్రం, జీవశాస్త్రం, సాంఘిక శాస్త్రం సబ్జెక్టుల మీటింగ్‌లు:

మండల కేంద్రం–I: గణితం, సాంఘిక శాస్త్రం ఉపాధ్యాయులు పొరుగు మండల కేంద్రం–II: భౌతిక శాస్త్రం, జీవశాస్త్రం ఉపాధ్యాయులు

ఆగస్టు 22, 2026 మీటింగ్ ఎవరికి వర్తిస్తుంది

2026 ఆగస్టు 22 (నాలుగవ శనివారం) నాడు జరిగే క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్ – ప్రాథమిక స్థాయి ఉపాధ్యాయులు (III, IV, V తరగతులు) మరియు సెకండరీ స్థాయి భాషేతర సబ్జెక్టు ఉపాధ్యాయులు (గణితం, భౌతిక శాస్త్రం, జీవశాస్త్రం, సాంఘిక శాస్త్రం) కు వర్తిస్తుంది. అన్ని సంబంధిత అధికారులు నిర్దేశిత భాగస్వాములందరి 100% హాజరును నిర్ధారించి, ఆమోదించబడిన ఎజెండా మరియు షెడ్యూల్ ప్రకారమే కార్యక్రమం జరిగేలా చూడాలి.

2026 ఆగస్టు నెల (22.08.2026) క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్ ఎజెండా – ప్రాథమిక మరియు సెకండరీ రెండింటికీ – అనుబంధం-I (Annexure-I)లో జతచేయబడింది.

క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ హెడ్‌మాస్టర్ల బాధ్యతలు

• ఉపాధ్యాయుల 100% హాజరు, భాగస్వామ్యం నిర్ధారించడం. డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల లభ్యత నిర్ధారించడం.

• షెడ్యూల్ ప్రకారం సెషన్ సజావుగా సాగేలా చూడడం.

• RPలను నియమించి, ఎజెండా గురించి ముందుగానే తెలియజేసి, నోట్స్ పంచడం.

• మీటింగ్‌కు హాజరైన ఉపాధ్యాయులు వెళ్లే ముందు ఫీడ్‌బ్యాక్ ఫారం సమర్పించేలా చూడడం.

• సంబంధిత క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ పాల్గొనేవారికి నిమిషాల వారీ (minute to minute) కార్యక్రమాన్ని ముందుగా తెలియజేయడం.

• తమ స్కూల్ కాంప్లెక్స్‌లో నిర్వహించిన మీటింగ్ మానిటరింగ్ ఫార్మాట్‌ను సమర్పించడం.

• క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్‌కు హాజరయ్యేటప్పుడు ఉపాధ్యాయులందరూ సంబంధిత పాఠ్యపుస్తకాలు తీసుకురావాలి.

• ప్రభుత్వ, ఎయిడెడ్, KGBV పాఠశాలలు, రెసిడెన్షియల్ పాఠశాలల ఉపాధ్యాయులందరూ మీటింగ్‌కు హాజరు కావాలి.

• ప్రతి క్లస్టర్‌కు జిల్లా సమగ్ర శిక్ష నుండి ఒక బాధ్యతాయుత వ్యక్తిని మ్యాప్ చేయడం నిర్ధారించడం.

• క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌లో IFPలు సక్రమంగా పనిచేయడం, ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ నిర్ధారించడం.

• SCERT పంచిన కంటెంట్ సంబంధిత PPTలు, లింకులు సరిగ్గా వినియోగించేలా చూడడం.

• ఉపాధ్యాయులకు తగిన వసతి, సీటింగ్ ఏర్పాట్లు, నీరు, పారిశుద్ధ్య సదుపాయాలు నిర్ధారించడం.

• 7 మంది సబ్జెక్టు వారీ స్కూల్ అసిస్టెంట్లు, ఇద్దరు సీనియర్ SGTలను ఫెసిలిటేటర్లుగా గుర్తించడం – ఒకరు 1, 2 తరగతుల ఉపాధ్యాయులకు, మరొకరు 3 నుండి 5 తరగతుల ఉపాధ్యాయులకు.

• క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ ఫస్ట్ అసిస్టెంట్ SGTలను పర్యవేక్షించడంలో హెడ్‌మాస్టర్‌కు సహాయం చేయడం.

• పాల్గొనేవారు 22.08.2026న ఉదయం 9:00 గంటలకు ఖచ్చితంగా సంబంధిత క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ వేదికకు చేరుకోవాలి.

• 50% ప్రాథమిక పాఠశాల ఉపాధ్యాయులు (III, IV, V తరగతులు), సెకండరీ స్థాయి భాషేతర ఉపాధ్యాయులు తమ కొత్తగా మ్యాప్ చేసిన క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ వేదికల్లో మీటింగ్‌కు హాజరవుతారు.

• సంబంధిత క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ ఉపాధ్యాయులందరికీ ఫేషియల్ రికగ్నిషన్ హాజరు నమోదు చేయడం నిర్ధారించడం.

• ఈ సూచనలు రాష్ట్రంలోని అన్ని రెసిడెన్షియల్ పాఠశాలలకు వర్తిస్తాయి, వీటిని ఖచ్చితంగా పాటించాలి.

  
  

  కాంప్లెక్స్ శిక్షణలలో చేయకూడనివి (Don'ts)

• అకడమిక్ కార్యకలాపాలపైనే కచ్చితమైన దృష్టి: బదిలీలు, పదోన్నతులు, రిటైర్మెంట్లు లేదా శాలువాలు/దండలతో కూడిన ఘనత కార్యక్రమాలు వంటి ఎలాంటి సన్మాన కార్యక్రమాలు ఉండరాదు.

• అకడమిక్ యేతర కార్యకలాపాలు వద్దు: పుట్టినరోజు వేడుకలు, వ్యక్తిగత సందర్శనలు లేదా విహార కార్యక్రమాలు వంటివి చేయరాదు.

• నిజమైన వైద్య అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మాత్రమే సెలవు కోరాలి.

• వృత్తిపరమైన చర్చలనే కొనసాగించాలి: సర్వీసు విషయాలు లేదా వ్యక్తిగత అంశాలపై చర్చలు ఉండరాదు. అకడమిక్ చర్చల నుండి ఏదైనా వైదొలిగితే తగిన శాఖాపరమైన చర్య తీసుకోబడుతుంది.

  
  

  పర్యవేక్షణ కోసం ముఖ్య పాత్రలు & బాధ్యతలు

• రీజియనల్ జాయింట్ డైరెక్టర్లు (RJDSE): పరిధిలోని అన్ని క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌ల రీజియన్ స్థాయి పర్యవేక్షణ; షెడ్యూల్, ఎజెండా ప్రకారం 100% మీటింగ్‌ల నిర్వహణ నిర్ధారించడం; DEOలతో సమీక్షలు; ఆకస్మిక తనిఖీలు; బలహీన క్లస్టర్‌ల గుర్తింపు, దిద్దుబాటు చర్యలు; CPD నాణ్యత పర్యవేక్షణ.

• జిల్లా విద్యాధికారి (DEO): జిల్లాలోని అన్ని క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌ల సమర్థ నిర్వహణకు మొత్తం బాధ్యత; నెలవారీ/త్రైమాసిక సమీక్షలు; ఆకస్మిక తనిఖీలు; Dy.EOలు, APC, DIET ప్రిన్సిపాళ్లు, MEOలతో సమన్వయం; తరగతి గది పద్ధతులు, అభ్యసన ఫలితాల మెరుగుదలకు దోహదం చేయడం.

• డిప్యూటీ విద్యాధికారి (Dy.EO): క్షేత్రస్థాయి సందర్శనల ద్వారా క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌ల పర్యవేక్షణ; హాజరు, సెషన్ నాణ్యత, ఎజెండా అమలు తనిఖీ; క్రితం మీటింగ్‌ల నిర్ణయాలపై ఫాలో-అప్.

• అడిషనల్ ప్రాజెక్ట్ కోఆర్డినేటర్ (APC), సమగ్ర శిక్ష: సమగ్ర శిక్ష కార్యక్రమాల అమలు పర్యవేక్షణ; సెక్టోరల్ అధికారులు, MEOల మధ్య సమన్వయం; DEOకు కీలక సమస్యలు, పనితీరు డేటా అందించడం.

• DIET ప్రిన్సిపాల్: అకడమిక్ నాయకత్వం, మెంటరింగ్; DIET ఫ్యాకల్టీకి క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌ల కేటాయింపు; సబ్జెక్టు వారీ మద్దతు, డెమాన్‌స్ట్రేషన్ పాఠాలు నిర్ధారించడం.

• DIET ఫ్యాకల్టీ: కేటాయించిన క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌లను సందర్శించి సబ్జెక్టు వారీ మద్దతు అందించడం; బోధనాపరమైన ఇబ్బందుల గుర్తింపు, పరిష్కారాలు; DIET ప్రిన్సిపాల్‌కు నివేదికలు సమర్పించడం.

• సెక్టోరల్ అధికారులు, జిల్లా సమగ్ర శిక్ష: తమ కార్యక్రమాల అమలు పర్యవేక్షణ; MEOలు, CMRTలతో సమన్వయం; APC/DEOలకు నివేదికలు.

• MEO–I: ప్రాథమిక, సెకండరీ ఉపాధ్యాయులందరూ కొత్త మ్యాపింగ్ ప్రకారం క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌లకు హాజరు కావడం నిర్ధారించడం; తరగతి గది అమలు పరిశీలన; DIET ఫ్యాకల్టీ, CMRTలతో సమన్వయం.

• MEO–II: సమగ్ర శిక్ష కార్యక్రమాలు, క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ నిర్ణయాల అమలు పర్యవేక్షణ; సెక్టోరల్ అధికారులు, CMRTలతో సమన్వయం; పరిష్కారం కాని సమస్యలను APC/Dy.EOకి నివేదించడం.

• MIS కోఆర్డినేటర్: క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ వారీ మానిటరింగ్ డేటా నిర్వహణ; హాజరు, మీటింగ్ నిర్వహణ, శిక్షణ పాల్గొనడం ట్రాక్ చేయడం; పనితీరు నివేదికలు రూపొందించడం.

• CMRTలు: క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ పరిధిలోని పాఠశాలలను క్రమం తప్పకుండా సందర్శించడం; తరగతి గది వద్ద అకడమిక్ మద్దతు అందించడం; పాఠ ప్రణాళిక, మూల్యాంకనం, FLN, TLMలలో ఉపాధ్యాయులకు తోడ్పాటు.

రాష్ట్రంలోని అన్ని RJDSEలు, DEOలు, APCలు, Dy.EOలు, DIET ప్రిన్సిపాళ్లు, MEO-I & II, క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ హెడ్‌మాస్టర్లు కాంప్లెక్స్‌లను పర్యవేక్షించి మానిటరింగ్ ఫార్మాట్ నింపాలని కోరడమైనది. మీటింగ్‌కు హాజరైన ఉపాధ్యాయులు తప్పనిసరిగా ఫీడ్‌బ్యాక్ ఫారం సమర్పించేలా క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్ హెడ్‌మాస్టర్ నిర్ధారించాలి.

ప్రతి క్లస్టర్ కాంప్లెక్స్‌కు సజావుగా పనిచేసేందుకు ఒక నోడల్ వ్యక్తిని గుర్తించాలని అన్ని జిల్లా విద్యాధికారులను కోరడమైనది.

ఈ విషయంలో ఏదైనా నిర్లక్ష్యం కనిపిస్తే తీవ్రంగా పరిగణించబడుతుంది మరియు ఈ సూచనలను ఖచ్చితంగా పాటించాలి. ఈ ప్రొసీడింగ్స్ అందిన విషయాన్ని తప్పనిసరిగా ధృవీకరించాలి (Receipt shall be acknowledged).

జతపరచినవి: అనుబంధం-I, మ్యాప్ చేసిన మండలాల జాబితా

Download Cluster Complex Meeting August 2026 Proceedings